Een erfenis kan een stevige financiële duw in de rug beteken voor je nakomelingen. Maar de erfbelasting gooit wat roet in het eten. Wie erft, moet namelijk successierechten betalen op de erfenis en die kunnen hoog oplopen. Hoeveel erfbelasting je als erfgenaam moet neertellen, hangt af van de graad van verwantschap en de omvang van de erfenis.

Het belangrijkste deel van de erfenis is doorgaans de gezinswoning. Daarom geven we je in dit artikel tips om de erfbelasting te voorkomen, reeds bij de aankoop van een woning, op een wettelijke manier natuurlijk! Zo blijft er meer over voor je geliefde familieleden.

Vermijd de erfbelasting door de woning samen met je kinderen aan te kopen

De erfbelasting kan hoog oplopen. Je doet er daarom goed aan om bij de aankoop van een woning rekening te houden met die successierechten. Je kan de erfbelasting grotendeels voorkomen door de woning samen met je kinderen aan te kopen. Er zijn twee opties: een klassieke gezamenlijke aankoop of een gesplitste aankoop. We leggen uit wat die termen precies inhouden.

Gezamenlijke aankoop van een woning om de erfbelastingen te voorkomen

Je kan ervoor kiezen om de woning niet alleen in je eigen naam aan te kopen, maar ook je kinderen bij de aankoop te betrekken. Doorgaans kiest men er dan voor om als ouder 1 procent van de woning aan te kopen. De overige 99 procent staat op naam van de kinderen. De ouders betalen in de praktijk wel het hele aankoopbedrag. Het voordeel? Bij de erfenis moet slechts 1 procent overgedragen worden aan de kinderen. Zij moeten dan slechts op die 1 procent erfbelastingen betalen. Een slimme zet!

Er is wel een nadeel verbonden aan de klassieke gezamenlijke aankoop van een woning. Wanneer de woning verhuurd zou worden, komt 99 procent van de huurinkomsten toe aan de kinderen. Niet ideaal in het geval de verhuur een aanzienlijk deel van je inkomen vormt tijdens het pensioen.

Gesplitste aankoop van een woning om de successierechten te vermijden

De gesplitste aankoop lost dat probleem op. Bij een gesplitste aankoop koop je de woning eveneens samen aan met je kinderen, maar de eigendomsrechten worden gesplitst. Dat betekent dat kinderen en ouders verschillende rechten hebben op de woning. Bij een gesplitste aankoop van een woning om erfbelasting te voorkomen, krijgen de kinderen het blote eigendom, maar behouden de ouders het vruchtgebruik. Eventuele huurinkomsten gaan dus naar de ouders.

Bij een gesplitste aankoop moet er zelfs geen enkele erfbelasting betaald worden. Het vruchtgebruik dooft namelijk vanzelf uit wanneer de ouders komen te overlijden. De woning staat al op naam van de kinderen en er moet dus niets meer overhandigd worden.

Hoe werkt een gesplitste aankoop van een woning precies?

Een gesplitste aankoop kan je vele duizenden euro’s erfbelasting besparen, maar er moet wel het een en ander geregeld worden.

Wanneer de ouders overlijden, moeten de kinderen kunnen aantonen dat ze op het moment van de gesplitste aankoop de nodige middelen hadden om de kosten van de blote eigendom zelf te kunnen dragen. Meestal is dat natuurlijk niet het geval. Daarom moet je als ouder dat bedrag schenken aan je kinderen voordat de aankoopakte ondertekend wordt. Een schenking kan op verschillende manieren, daarover lees je hieronder meer. Bovendien moet je ook vooraf bepalen wat de waarde van enerzijds de blote eigendom en anderzijds het vruchtgebruik is. De ouders en de kinderen staan dan in voor hun respectievelijke deel van het aankoopbedrag.

Een gesplitste aankoop om de erfbelasting te voorkomen is dus behoorlijk ingewikkeld. Neem contact op met de notaris om je plannen te bespreken. Zo weet je zeker dat alles volgens het boekje gebeurt.

Is de woning al aangekocht? Vermijd successierechten met een schenking

De makkelijkste manier om successierechten te vermijden na de aankoop van een woning, is door je vermogen, of een deeltje ervan, vooraf te schenken aan je nakomelingen. Zo blijft er nog maar weinig over om te erven en moeten de torenhoge erfbelastingen dus ook niet betaald worden (of toch een heel stuk minder).

Er zijn verschillende mogelijkheden om je vermogen te schenken. Zo kan je een handgift of bankgift doen, een officiële schenking laten registreren bij de notaris of kiezen voor een schenking met vruchtgebruik. We leggen je hieronder uit wat die schenkingen precies inhouden.

De handgift of bankgift om erfbelasting te vermijden

De beste manier om successierechten te voorkomen, is door de woning gesplitst aan te kopen. Is de woning al aangekocht? Dan is je eigendom weggeven de eenvoudigste manier om successierechten te vermijden. Het kan dan zowel om een handgift gaan, waarbij je een goed of geld gewoon doorgeeft, als om een bankgift, waarbij je een bedrag overschrijft op de rekening van je erfgenamen. Er geldt dan in principe geen erfbelasting, wanneer de schenker niet overlijdt binnen de drie jaar (in Vlaanderen en Brussel) of vijf jaar (in Wallonië) tenminste. Gebeurt dat wel, dan moeten er alsnog successierechten opgehoest worden.

Je zuurverdiende centen doorgeven aan de volgende generaties? Dan kies je dus beter voor een schenking om de hoge erfbelasting te omzeilen.

Een geregistreerde schenking om successierechten te voorkomen

Je kan ook op zeker spelen en een schenking laten registreren bij de notaris. Je bent dan zeker dat er geen erfbelasting betaald zal moeten worden. Dat is een goed idee wanneer de schenker vreest dat hij of zij wel binnen die periode van drie of vijf jaar zou kunnen komen te overlijden.

Het nadeel van een geregistreerde schenking? Je betaalt dan schenkingsrechten. Schenkingsrechten zijn steeds lager dan successierechten, maar de schenkbelasting kan alsnog hoog oplopen. Voor onroerend goed betaal je tussen de 3 en 27 procent schenkbelasting bij een schenking in rechte lijn. Hoeveel je betaalt, hangt af van de waarde van de woning. Voor andere personen kan dat oplopen tot zelfs 40 procent.

Tip: lees hier hoeveel de erfbelasting en schenkbelasting precies bedragen.

Die schenkingsrechten gelden ook voor roerend goed. In Vlaanderen en Brussel betaal je dan 3 procent belasting voor een schenking in rechte lijn en 7 procent voor andere personen. In Wallonië gaat het om respectievelijk 3,3 procent en 5,5 procent.

Voorkom erfbelastingen via een schenking met vruchtgebruik

Nog een interessante optie, waaraan vaak niet meteen gedacht wordt, is een schenking met vruchtgebruik. Op die manier kunnen ouders een woning schenken aan hun kinderen zonder successierechten te hoeven betalen. De woning zelf is dan al eigendom van de kinderen, maar de ouders behouden wel het vruchtgebruik. Ze blijven er dus gewoon wonen alsof ze de eigenaars zijn, maar wettelijk is de woning al eigendom van de kinderen.

Je kan ook roerend goed of geld schenken met vruchtgebruik. Het initiële geschonken bedrag is dan eigendom van de kinderen, maar de schenker behoudt het recht op de interesten op het kapitaal. Wanneer de schenker overlijdt, hoeft er dan niets meer overgedragen te worden en zo voorkom je dus de erfbelasting.

Belangrijk: er komen heel wat regels en wetten kijken bij schenkingen. Dat geldt zowel voor onroerend als voor roerend goed. Je doet er daarom altijd goed aan om contact op te nemen met een notaris en na te gaan wat je opties zijn. Op welke manier, wat en aan wie je schenkt bepaalt hoeveel schenkingsrechten (en notariskosten) je betaalt.

Een schenking met vruchtgebruik is een slimme manier om de erfbelasting te voorkomen.

Wettelijk samenwonen of huwen om successierechten te vermijden

We sluiten af met een belangrijk weetje. Zodra je in Vlaanderen een jaar onafgebroken samenwoont met je partner, ben je volgens de wet feitelijk samenwonend. Indien de partner zou sterven, val je dankzij dat statuut onder de laagste schijf successietarieven. In Wallonië en Brussel is dat echter anders. Niet-wettelijk samenwonende partners worden beschouwd als ‘anderen’ en moeten dus de hoogste erfbelasting betalen. Woon je in Brussel of Wallonië? Overweeg dan dus om het samenwonen wettelijk te maken of om te huwen.

Opgelet: ook in Vlaanderen kan het interessant zijn om de relatie officieel te maken. Wanneer je partner komt te overlijden en je woont minder dan drie jaar onafgebroken samen, dan moet je als overlevende partner erfbelasting betalen op de gezinswoning. Wettelijk samenwonenden of gehuwde koppels worden vrijgesteld van die erfbelasting op de gezinswoning.

Bronnen: notaris.be, vlaanderen.be en nn.be

Bron: zimmo